-> dan is het essentieel om samen te werken in je waardeketen

Klimaatverandering is nu al bezig

We raken er langzaam aan gewend dat hitterecords worden gebroken, het weer onvoorspelbaarder wordt en gletsjers verdwijnen. De klimaatcrisis is niet langer een toekomstscenario, maar een realiteit die onze levens en onze economie al beïnvloedt.

Zo hebben natuurrampen volgens de Duitse herverzekeraar Munich Re. afgelopen jaar 320 miljard dollar schade veroorzaakt (NOS: Internationale verzekeraar slaat alarm na jaar vol natuurgeweld). Deze schade is vele malen hoger dan het gemiddelde van de afgelopen 30 jaar. Verzekeraars zijn dan ook in toenemende aan het kiezen wat ze nog wel en niet meer willen verzekeren.

Bedrijven moeten daarom nadenken over maatregelen en actie nemen om de impact van klimaatverandering mee te wegen in de bedrijfsvoering. Denk hierbij aan mogelijke keuzes in verband met overstromingsrisico, brandgevaar of kwetsbaarheid van de toeleveringsketen.

Naast het omgaan met de effect van klimaatverandering blijft het ook belangrijk om maatregelen te nemen om verdere opwarming van de aarde tegen te gaan. Het is niet alleen een morele kwestie, ook investeerders, klanten en wetgevers eisen geloofwaardige plannen om de uitstoot van broeikasgassen (o.a. CO₂) te verminderen. Bedrijven moeten in lijn komen met het Akkoord van Parijs waarin is afgesproken om de opwarming van de aarde onder de 2 graden te houden. En hoewel dit in de Amerikaanse politiek op dit moment allemaal minder belangrijk lijkt, is de fysieke realiteit dat de noodzaak alleen maar toeneemt. Gelukkig nemen Aziatische landen hier langzaamaan steeds meer het voortouw en ook Europa blijft, weliswaar met iets minder ambitie, in de juiste richting bewegen.

Gelukkig zijn er bovendien nog vele bedrijven die, verplicht of vrijwillig, hun CO₂ uitstoot reduceren. Hierbij kijken veel organisaties echter alleen naar hun directe CO₂ uitstoot, terwijl hun grootste impact in hun waardeketen zit. Hoe zit dit met jouw bedrijf?

De drie scopes van CO₂-uitstoot

Om te sturen op reductie in CO₂ uitstoot is het nodig om inzicht te krijgen waar de uitstoot precies plaatsvindt. Het internationaal erkende Greenhouse Gas (GHG) Protocol maakt onderscheid tussen drie ‘scopes’:

• Scope 1: Directe uitstoot uit eigen bronnen.
  Voorbeelden: Bedrijfswagens, gasverbruik, productieprocessen.
• Scope 2: Indirecte uitstoot door aangekochte energie, vooral elektriciteit, maar eventueel ook warmte of koeling.
  Voorbeelden: Electriciteitsverbruik in kantoren, fabrieken of datacenters.
• Scope 3: Alle andere indirecte uitstoot in de waardeketen, zowel stroomopwaarts zoals bij leveranciers als stroomafwaarts, zoals bij gebruik van producten door klanten en afvalverwerking.
  Voorbeelden: Inkoop van goederen, transport, zakelijke reizen, productgebruik en einde levensduur van producten.

CO₂ uitstoot in de waardeketen is het grootst

Meestal denken we bij de veroorzaakte uitstoot van bedrijven aan scope 1 en 2, maar voor de meeste bedrijven geldt dat scope 3 vaak goed is voor 70 tot 90% van de totale CO₂-voetafdruk. Voor grote bedrijven is het meestal meer dan 95%. Met andere woorden: het grootste deel van de uitstoot vindt niet plaats binnen de eigen muren, maar bij leveranciers, logistieke partners, klanten en bij het verwerken van producten na hun levensduur.

De precieze verdeling verschilt per sector en type bedrijf. Bij consumentengoederen die energie verbruiken ligt het zwaartepunt bij de gebruiksfase, terwijl bijvoorbeeld in de dienstverlening en gezondheidszorg de grootste impact vaak zit bij de inkoop van producten en diensten.

Bedrijven voelen vaak minder verantwoordelijkheid voor de uitstoot in scope 3 omdat zij het gevoel hebben dat het niet hun verantwoordelijkheid is en/of niet te beïnvloeden is. Dat is echter niet terecht, want uiteindelijk is deze uitstoot toch het gevolg van de activiteiten van het bedrijf, anders zou de uitstoot niet plaatsvinden, of dit nu binnen of buiten de eigen muren wordt gegenereerd.

Van inzicht naar actie: stappen richting een klimaatneutrale waardeketen

Wil je als bedrijf meer positieve impact maken? Dan is het essentieel om in je waardeketen aan de slag te gaan met reductie van CO₂ uitstoot. Dit betekent dus dat je moet nadenken over de impact van je totale waardeketen en voor iedere ketenpartner moet bedenken welke aanpak het meest effectief is. Het betrekken van de waardeketen is een strategisch proces dat goed doordacht moet worden. Belangrijke acties zijn:

• Breng je waardeketen in kaart, kwantificeer je scope 3 en analyseer de uitkomsten.
• Stel doelen vast die scope 3 omvatten en in lijn zijn met het Parijsakkoord.
• Creëer scenario’s waarmee je de doelen kunt halen. In sommige gevallen betekent dit zelfs het herdefiniëren van de missie en/of het portfolio van het bedrijf, maar vaak kan het minder drastisch.
• Stel een roadmap samen om de doelen te halen met bijvoorbeeld de volgende acties:
  • Samenwerken met leveranciers aan energie-efficiëntie, hernieuwbare energie en procesinnovatie.
  • Inkoop gebruiken als hefboom voor duurzaamheid.
  • Klanten betrekken bij duurzame productontwikkeling en hergebruik.
  • Organiseer bewustwording in de hele keten en creëer een gezamenlijk gevoel van urgentie.
• Rapporteer transparant over voortgang en deel gezamenlijke successen.

Wat levert het je op?

De opgave is groot, maar in mijn ervaring is het mogelijk om je CO₂ uitstoot in lijn te brengen met het Parijsakkoord. Dit doe je op basis van data en strategische ontwikkeling van scenario’s. Het is een proces van ‘lange adem’ en vaak zijn er ingrijpende keuzes nodig dus zonder leiderschap gaat het waarschijnlijk niet lukken. Naast uitstootreductie levert het ook inzicht in (de kwetsbaarheid van) je waardeketen, reductie in de energierekening en waardering van je klanten. Als jij je bedrijf op lange termijn waarde wilt laten genereren, dan ontkom je er niet aan om met het onderwerp aan de slag te gaan. Veel succes!